Scienter, een andere kijk op het leven

Welkom op mijn website. Scienter is een bekend begrip in het Engels waarbij het gaat om mensen die bewust iets verkeerd doen, maar op deze website wil ik de bredere betekenis van het woord gebruiken om zo mijn verhaal te kunnen doen. Ik wil het hebben over het maatschappelijk geweten, een gevaarlijk gespreksonderwerp wanneer je met de verkeerde personen spreekt.

Het maatschappelijk geweten wordt hier bedoeld als het algemene geweten van de maatschappij door de jaren heen. Een situatieschets die daar goed bij past, is het maatschappelijk geweten in Nederland na het bekend worden van de misstanden in Nederlands-Indiƫ. Het past ook bij de situatie in Spanje op het moment dat duidelijk werd wat er met de indianen gedaan werd, maar is net zo goed toe te passen op de maatschappelijke gevoelens die openbaar werden tijdens de afschaffing van de slavernij.

 

Wat kunnen we hiermee?

Er wordt te vaak gezegd dat we geen schuld hebben aan het verleden. Tegelijkertijd zijn er mensen die veel te ver gaan met het zoeken naar schuldvragen uit het verleden, waarbij excuses gemaakt worden die er alleen maar voor zorgen dat oud leed weer omhoog gebracht wordt.

We kunnen de geschiedenis echter niet ontkennen. Bij de discussie rond Zwarte Piet worden veel argumenten aangehaald die niets met de geschiedenis te maken hebben. Willen we echt aan de slag met de tradities en gewoontes, dan moeten we accepteren dat er in het verleden fouten gemaakt zijn. Wellicht niet door ons, maar zolang wij aan de geschiedenis te danken hebben dat wij staan waar we op dit moment staan, dragen we een bepaald verleden met ons mee waar we rekening mee moeten houden. We zijn niet schuldig, we hebben er niets mee te maken, maar het is wel een onderdeel van wat we zijn en waar we staan.

 

Wat betekent dit concreet?

Op het moment dat er claims gemaakt worden in de tegenwoordige tijd, moeten we kijken waar dit vandaan komt. We kunnen niet halsstarrig vasthouden aan de tradities en gewoontes die we hebben, zeker niet wanneer deze op een onjuiste manier ontstaan zijn. In de tijd dat een gewoonte of traditie opgekomen is, zal dit zeker een gewoonlijk gebruik geweest zijn, maar met de kennis die we nu hebben, zijn we in staat om een beter oordeel te vellen.

oranjecasinoTegelijkertijd wil ik benadrukken dat het oordelen op basis van de geschiedenis niet een gemakkelijke taak is. Het is niet de bedoeling dat we elkaar met feiten om de oren slaan, met veel jaartallen en namen. Het is beter om eerst afstand te nemen van de discussie en vervolgens op zoek te gaan naar echte oplossingen. Dat dit veel moeilijker is dan het lijkt, blijkt wel uit het handelen van bepaalde wereldleiders die geen rekenschap willen houden met het verleden, of fouten die in het verleden gemaakt zijn gewoon weer herhalen. Wat dat betreft is het moeilijk om hard te maken dat wij als mens op een hoger plan zijn komen te staan dan de dieren, van evolutie lijkt geen sprake op het gebied van het maatschappelijk geweten.